COVID-19 пандемиясы бүкіл әлемдегі денсаулық сақтау жүйесі үшін үлкен сынақ болды. Қазақстан да осыдан тыс қалмайды. Алайда, 2020 жылдың басты жаңалықтарының бірі-ірі бизнес қиын уақытта елді қолдауға дайын екенін көрсетті. Оның жарқын мысалы – «Қазақмыс»  корпорациясы. «Қазақмыс»  компаниясы өз жұмыс істеп тұрған өңірлердегі медициналық мекемелерді қажетті медициналық жабдықтармен және дәрі-дәрмектермен қамтамасыз етіп, биылғы жылы ірі бастамаларымен ерекшеленді. Осылайша, компания Сәтбаев және Жезқазған қалаларында тағы 2 жоғары технологиялық компьютерлік томограф сатып алып, орнатты. NUR.KZ-ке берген сұхбатында «Жезқазған медициналық орталығы» ЖШС директоры, медицина ғылымдарының кандидаты, денсаулық сақтау ұйымының жоғары санатты дәрігері Владимир Моторыкин мұның аймақ үшін нені білдіретінін айтты. Пандемияның шарықтау шегі қалай есте қалды? - Мен сол кезеңді нағыз төтенше жағдай деп сипаттайтын едім. Бұл әр түрлі ауырлықтағы пациенттердің күн сайын өсіп келе жатқан ағымы болды, олардың әрқайсысы дұрыс көзқарасты, диагноз қоюды және емдеуді қажет етеді. Әрине, дәрігерлер төсек қоры мен білікті дәрігерлердің жетіспеушілігіне тап болды. Бірақ біз бұл төтенше жағдайдан аман қалып, біраз тәжірибе жинадық - COVID-19 сияқты вирустармен күресте медициналық мекемелердің техникалық жабдықталуы қандай рөл атқарады? - Дұрыс диагноз қойған адам дұрыс емдейді. Дұрыс диагноз қою - дұрыс жолдың кілті. Сондықтан бұл жағдайда техникалық жабдықтау өте маңызды. Сонымен қатар, COVID-19 кезінде өте қымбат диагностикалық әдістер қажет, өйткені біздің күнделікті зерттеулер толық көріністі бере алмайды. Жоғары технологиялық зерттеулер қажет, атап айтқанда ПТР диагностикасы және компьютерлік томография. Реанимациялық шараларға жоғары техникалық жабдықтар қажет. Сонымен қатар, медицина қызметкерлерінің біліктілігі бірдей маңызды, өйткені мұндай жаппай ауру кезінде медициналық қызмет алқалы болып табылады. - COVID-19-қа қарсы күресте ірі бизнес үлкен рөл атқарды. Бұл қолдау денсаулық сақтау жүйесіне қаншалықты маңызды болды? - Біз проблемаға тап болғанда және медициналық мекемелердің шамадан тыс жүктелуі басталғанда-төсектер, жабдықтар, кадрлар жетіспеді, бізді шын мәнінде барлық жағынан қолдады.Қарағанды ​​облысында «Қазақмыс» корпорациясы денсаулық сақтау жүйесіне орасан зор қолдау көрсетті, оның көмегі мен қатысуын облыстың барлық ауруханалары сезінді. Компания медициналық мекемелер мен медициналық қызметкерлерге қолдау көрсету үшін ауқымды, кен бағдарламаны жүзеге асырады. Жұмыс үш бағытта жүзеге асырылады. Біріншісі - техникалық құралдарды жетілдіру, медициналық жабдықтармен қамтамасыз ету.«Қазақмыс» қаражатына 1200 оттегі концентраторы сатып алынды, олар Қарағанды облысының барлық емдеу мекемелеріне таратылды. Мен облыста компания жеткізетін оттегі концентраторлары жоқ бірде-бір аурухана жоқ екеніне сенімдімін. Корпорация сондай-ақ ӨЖЖ аппараттары мен виброакустикалық аппараттарды сатып алды, ал Балқаш, Жезқазған және Сәтбаев қалаларында орталық ауруханалар базасында орталықтандырылған оттегі жеткізу станциялары құрылды.Екіншісі-дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету, өйткені тұтану кезеңінде дәрі-дәрмек тапшылығы мәселесі өткір болды, ал COVID-19 кезінде қымбат дәрі-дәрмектер қажет. Демеушілік көмек ретінде «Қазақмыс»  коронавирустың қайта өршуі жағдайында, Балқаш, Жезқазған, Сәтбаев қалаларының емдеу мекемелеріне одан әрі тарату үшін стратегиялық дәрі-дәрмек қорын құрды. Біз үшін бұл нақты көмек, ол бізге қажетті сағатта өз міндетімізді орындайтынымызға сенімділік береді. Үшіншісі-медициналық қызметкерлер мен пациенттерді қолдау. - Менің білуімше, корпорация COVID-19  күреске басынан бастап қосылды және осы бағыттағы алғашқы «Қазақмыс» жобасы Жезқазғанда Сіздің медициналық орталығыңыздың базасында ПТР-зертхананың ашылуы болды. Сол кезде бұл аймақ үшін нені білдірді? - Иә, ең алдымен коронавирусты диагностикалауға арналған ПТР зертханасы ашылды, ол қысқа мерзімде жұмыс істей бастады. Оған арналған жабдықты осы бағыттағы әлемдік көшбасшыдан – оңтүстік кореялық компаниядан сатып алды, оның мамандары Қазақстанға арнайы келіп, біздің мамандар үшін шеберлік сабақтарын өткізді. Зертхана ең алдымен вирустың өзін анықтаумен айналысады және бүгінде Жезқазған мен Сәтбаевтың барлық науқастарының ағынымен күресуде. Бұл жерде Корпорация басшылығының іс – әрекеттерінің дұрыс реттілігін атап өту керек, ол ең маңыздысынан басталды-ауруды диагностикалау үшін жағдай жасау. Әрі қарайғы жол осыған байланысты екенін тағы да атап өткім келеді.  - Бірнеше күн бұрын «Қазақмыс» компаниясы сіздің медициналық орталығыңызға жаңа КТ құрылғысын сатып алды. Айтыңызшы, оның ерекшелігі мен артықшылығы неде? - Иә, компания қаражатына медициналық мекемелердің материалдық-техникалық базасын нығайту және қызмет көрсету сапасын жақсарту үшін Siemens фирмасының 2 компьютерлік томографы сатып алынды.Оның біреуі біздің медициналық орталықта, екіншісі - Сәтпаев қаласының орталық ауруханасында орнатылды. Олар біздің дәрігерлердің техникалық сипаттамасына сәйкес жеке-жеке әзірленді және Германиядағы зауыттарда шығарылды. Жезқазғанда орнатылған аппаратта 128 тілім бар. Бұл Қазақстанға әкелінген және елде теңдесі жоқ алғашқы осындай модель. Бізде сол фирманың 2006 жылдан бастап ҚТ  жұмыс тәжірибесі бар, бірақ жаңа аппарат диагностиканың инновациялық әдістерімен, ең алдымен зияткерлік компьютерлік бағдарламалар мен софттардан түбегейлі ерекшеленеді. Біз жасанды интеллекттің қалай жұмыс істейтінін көреміз, компьютер дәрігерге немесе зерттеу жүргізетін техникке белгілі бір жағдайда қалай дұрыс әрекет ету керектігін айтады. Жаңа аппаратпен жұмыс істегеннен кейін, мамандар бұл басқа деңгейдегі техника екенін, бұл ғарышқа ұшуға ұқсас екенін айтады. Бұл машина үлкен жетістік. Сәтбаев қаласындағы аппараттың 32 тілімі  бар. - Медициналық орталыққа бұл жабдық қаншалықты қажет болды? Пандемия кезінде бұл қаншалықты маңызды? - Бұл аппарат кез келген уақытта өзекті. Бүгінгі таңда бұл компьютерлік томографияның шыңы, ол пандемия кезінде ғана емес, өйткені адамдар коронавируспен ғана ауырмайды. Алайда, COVID-19 диагноздың ең заманауи түрі болып табылады. Егер ПТР-бұл вирусты анықтау болса, онда КТ – бұл ағзадағы вирусты тудыратын асқынулар мен мүшелердің зақымдануының диагнозы. - Білікті кадрлардың болуы туралы не айта аласыз, сізде КТ зерттеулерін оқып, шеше алатын мамандар жеткілікті ме? - Заманауи аурухананы суперлайнермен салыстыруға болады, әрине, ол толықтай жабдықталған,  компьютерленген болуы керек, бірақ ұшуды ыңғайлы және қауіпсіз ету үшін кәсіби команда қажет. Осындай техникамен  жұмыс істей алатын мамандар болуы керек екендігімен келісемін. Алғашқы КТ біздің медициналық орталығымызда 14 жыл бұрын қойылды, сол кезде корпорация бізге 35 жылдық тәжірибесі бар Германиядан дәрігер жұмысқа шақырды. Осы уақыт ішінде бізде компьютерлік томография дәрігерлерінің галактикасы өсті. Сәулелік диагностика бөлімінің меңгерушісі Виктор Глушконы атап өткім келеді. 2014-2015 жылдары ол Германияда КТ бөлімінде тағылымдамадан өтті, бұл үлкен тәжірибесі мен әлеуеті бар адам. Медициналық орталықта барлығы 5 компьютерлік томография дәрігері жұмыс істейді.Бірақ мұнда тек медициналық көмек қана емес, зерттеу жүргізетін білікті мамандардың, техниктердің болуы маңызды. Германияда Виктор Глушкомен бірге осы салада 12 жылдық тәжірибесі бар жетекші техник Ардақ Мнишев те тағылымдамадан өтті. Айта кету керек, телемедицина мен дәрігерлер арасындағы байланыс маңызды рөл атқарады. Мысалы, КТ  екінші аппаратын Сәтбаев орталық ауруханасына қойды, бірақ біздің мамандар онымен жұмыс істеп, қызмет көрсететін болады. Бұл цифрлық технологиялардың және томографтардың бір желіде болуының арқасында мүмкін. 10 жыл бойы біз Жезқазған медициналық орталығы мен Германиядағы Фрайбург университеттік клиникасы арасындағы байланысты сақтап келеміз. Сонымен, бізде  КТ кез-келген зерттеулерін  жүргізуге  және 48 сағат ішінде неміс профессорларының пікірін алу үшін Фрайбургке әріптестерге  жіберуге болады. - Сіз бұл жабдықты жұмыста қалай пайдалануды жоспарлап отырсыз? Науқасты осы аппараттың көмегімен қандай көрсеткіштер бойынша тексеруге болады? – Айта кету керек, КТ-бұл ең алдымен рентгендік зерттеу, нәтижесінде пациенттер сәулеленудің белгілі бір дозасын алады. Алайда, біздің жаңа құрылғымызбен бұл қауіп жүздеген есе азаяды. Бірақ КТ зерттеуі тек коронавирус диагнозы туралы ғана емес. Машина бүкіл денені компьютерлік томографиялауға мүмкіндік береді - тәжден өкшеге дейін. Құрылғының жаңа моделінде МРТ элементтері көп, оның көмегімен сіз бас, асқазан-ішек жолдары, жүрек, өкпе, сынықтарды тексере аласыз. Қазіргі КТ-бұл қан тамырларын зерттеу, эндоваскулярлық зерттеу, жүректің ишемиялық ауруын зерттеу. Құрылғы стенттердің дұрыстығы мен сапасын бағалауға мүмкіндік береді.Сондай-ақ, ол скрининг мақсатында, пациенттерді ерте кезеңде онкологиялық ауруларға зерттеу мақсатында да қолданылатын болады. Дәл сол жасанды интеллект мамандарға ісік мөлшері миллиметрге жетпеген кезде белгілі бір аймаққа назар аударуды сұрауы мүмкін. Машина адамның көзін көре алмайтын нәрсені көреді. Жаңа буынның компьютерлік томографы қолданылатын тағы бір маңызды бағыт-пункция, биопсия және басқа процедуралар. - КТ зерттеу қызметі ақылы ма? Оны кім тегін ала алады? - Медициналық көрсеткіштер бойынша КТ көмегімен тексеруді  тіркелген емханадан жолдама болған кезде өңірдің кез келген тұрғыны ала алады. Дәрігер кешенді медициналық ақпараттық жүйе арқылы біздің медициналық орталыққа немесе Сәтбаев орталық ауруханасына жолдама береді, пациент МӘМС шеңберінде тегін жазылып, қызметті алады. Егер жолдама  болмаса, бірақ адам  тексергісі келсе, онда ол ақылы негізде жүгіне алады. Сондай-ақ, жұмыс берушілер қызметкерлерді тексеру үшін ақы төлеу болады. Мысалы, коронавирустың өршуі кезінде «Қазақмыс»  корпорациясы бұл шығындарды толығымен өзіне алды. - «Қазақмыстың» қызметкерлері осы КТ көмегімен тегін тексерілуге үміттене ала ма? - Иә, медициналық көрсеткіштер бойынша қызметкерлерді сауықтыру бойынша «Қазақмыс»  жеке бағдарламасы аясында жұмыс беруші осындай медициналық қызметтерді төлейтін болады. Жалпы, бүгінде қымбат тұратын медициналық қызметтер медициналық сақтандыру жүйесіне қатысу есебінен адамдар үшін қолжетімді бола бастады. - Бірнеше айдан бері айтылып келе жатқан коронавирустың екінші толқыны алдында қазақстандықтарға не айтар едіңіз? - Абай болыңыз, өзіңізді қорғаңыз, осы жылы алған тәжірибеңізді талдаңыз. Ара қашықтық,  маска кию, денсаулықты нығайту сияқты қарапайым ережелерді сақтаңыз. Естеріңізге сала кетейін, COVID әлсіз жерлерді іздейді,сондықтан басқа аурулары бар адамдар қауіп тобында болады. Дереккөз: NUR.KZ